Bozüyük Türk Ocağı Etkinlikleri: “Osmanlı Arşiv Belgeleri ve Muhteviyatı

Bozüyük Türk Ocağı Etkinlikleri: “Osmanlı Arşiv Belgeleri ve Muhteviyatı

Bozüyük Türk Ocağı, 17.05.2013 Cuma sohbeti programında Osmangazi Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Tarih bölümü öğretim üyesi Yrd. Doç. Mehmet Topal’ı konuk etti. “Osmanlı Arşiv Belgeleri ve Muhteviyatı” konulu sohbet toplantısı Bozüyük Türk Ocağı Başkanı Ahmet Arın’ın açılış konuşması ile başladı. Kısaca Yrd. Doç. Dr. Mehmet Topal’ı tanıtan Arın, Eskişehir Türk Ocağı’na ve Mehmet Topal’a Bozüyük Türk Ocağı’na desteklerinden dolayı yönetim kurulunun ve bütün üyelerinin teşekkürlerini iletti. Daha sonra sözü Mehmet Topal’a bıraktı. Yrd. Doç. Dr. Mehmet Topal “Ben de Bozüyük Türk cağına özverili ve başarılı çalışmalarından ve bizlere sizlerle birlikte olma fırsatı tanıdıklarından dolayı teşekkür ediyorum. Hayatımın 6 yılı Başbakanlık Devlet Arşivlerinde geçti. Bu sebeple elimizde olan ancak kıymeti daha yeni anlaşılan devasa bir mirasın sahibi olduğumuza yakinen tanık oldum. Öncelikle arşiv ve kütüphane arasındaki farkı bilmemiz gerekir. Arşiv, devletin yapmış olduğu yurt içi ve yurt dışı yazışmalardan oluşan resmi evrakın tümüne verilen addır.” dedi ve özetle şu hususlara değindi;

Önemli arşivlerimizden bazıları şunlardır: Ankara- Cumhuriyet arşivi, İstanbul- Osmanlı arşivi, Ankara- Vakıflar Genel Müdürlüğü arşivi, İstanbul- Şeriyye Sicilleri arşivi, İstanbul- Kuyu-u Kadime(Tapu Kadastro) arşivi. Bu arşivlerimizden sadece Osmanlı arşivinde 150 milyon evrak bulunmaktadır ki, dünyada bir numaradır. Özellikle tahrir defterleri Osmanlının 500 yıllık fotoğrafını vermesi açısından çok önemlidir. Devlet-i Hakani de denilen bu defterler kişi, aile boy yerleşimlerinin nerelere yapıldığını, nerelerden oraya geldiklerini, sayılarını, sahip oldukları malları vb. belirten özelliklere sahiptir. Kadıların arşivi olan Şeriyye Sicilleri arşivinde mahkeme tutanakları yanında, narh belirleme ve noterlik hizmeti belgelerini de içinde barındırır. Rusçuk’tan Vidin’e, Bursa’dan Erzurum’a pek çok merkezde bu belgelerin arşivini bulmak mümkündür.

Buradan anlıyoruz ki, Osmanlı evraka ehemmiyet veren, her hareketini evraka döken ve bu sebeple çağdaşı devletlerin çok üstünde yer alan bir yapıya sahiptir. 1931 de Bulgaristan’a satılan ve İsviçre sırnebiakağıt fabrikası tarafından alınan arşiv belgeleri bu manada çok önemlidir. Bu arşiv dünyanın üçüncü büyük arşividir.
Arşivlerde iki tür evrak bulunur; defterler ve belge takımı ya da belgeler. Bu evraklarda kullanılan yazı ve süslemeler de yazının muhtevası ve yazan makama göre çeşitlilik gösterir. Örneğin Divan-ı Hümayun divani yazı sitilini, Şeyhu’l İslamlık makamı talik yazı sitilini, mali birimler siyakat yazısını ve bakanlıklar (nezaret) rika yazısını kullanmaktadırlar. Belgelerde hat ve tezhip sanatının en güzel örneklerini bulmak mümkündür. Belgelerde yazan kurumun kimliği bulunmakta, silsileye önem verilmekte, başlangıç, davet ve bitirişten oluşan yapı bulunmaktadır. Belgelerin en üst ortasında Hüve(O-Allah) kelimesi görülmektedir. Buna davet yani Allah’ın yardımı çağırma adı verilir.

Divan-ı Hümayun tarafından kullanılan divan yazı türünün tercih edilmesi, yazının grift ve zor olması ve araya yazı girilmesinin engellenmesi amacını taşır. Bu yazının güvenliğinin sağlanması açısından önemlidir. Berat belgelerinde Padişah tuğrasının hemen altında Nişancı formülü bulunur. Nişancı formülü fermanlarda bulunmaz, sadece Padişah tuğrası vardır.

Son yıllarda Türkiye’de yazma eser ve tarihi belgelerin dijitalleştirilmesine yönelik kapsamlı projeler yürütülmektedir. Örneğin, Kültür Bakanlığına bağlı yazma eser kütüphaneleri, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Yazma Eser Kütüphanesi, Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi, Osmanlı Arşivleri Daire Başkanlığı, Milli Kütüphane ve Atatürk Üniversitesi Kütüphanesi gibi çok sayıda bilgi merkezinde bu tür projeler yürütülmektedir. Kültür Bakanlığı tarafından yürütülen Türkiye Yazmaları projesi ile 190 bin civarında yazma eserin katalog kayıtları çevrimiçi olarak kullanıma açılmış ve bu alanda oldukça başarılı bir hizmet kalitesine ulaşmıştır. Ayrıca proje kapsamında katalogları hazırlanan yazma eserlerin önemli bir bölümü de web üzerinde tam metin olarak kullanıcıların hizmetine sunulmuştur. Buna karşın Türkiye’de bilgi merkezlerinde toplam 300.000 cilt civarında yazma eserin ve bir kısmı tezhipli olmak üzere arşivlerde milyonlarca belgenin henüz tasnifi yapılamamış, katalogları hazırlanamamış ve görüntüleri dijital ortamlara aktarılamamıştır. Konuya bu açıdan bakıldığında Türkiye’de yazma eser ve belge tasnif ve düzenleme alanında daha yapılması gereken önemli işlerin olduğu da bir gerçektir.

Sohbet programının sonunda Mehmet Topal izleyicilerin sorularını cevaplandırdı. Bozüyük Türk Ocağı Başkanı Ahmet Arın gecenin anısına bir belge ve Türkülerle Bozüyük Türkülerle Türkiye kitabını Mehmet Topal’a takdim etti. Sohbet programı çay ve kek ikramı ile son buldu.

Benzer İçerikler

Perşembe Sohbetleri

Konu: Ekim Ayında Başlayacaktır
Konuşmacı:
Tarih:
Saat:
Yer: Sivrioğlu Konağı

Sosyal Medya

Gençlik Kolları
Cumartesi Sohbetleri

Konu: Ekim Ayında Başlayacaktır
Konuşmacı:
Tarih:
Saat:
Yer: Sivrioğlu Konağı

Eskişehir

Eskişehir Hava Durumu

Tavsiye Linkler

Gün Olur Asra Bedel Fatih Harbiye Ömer Seyfettin Seçme Hikayeler
Türk Ocakları| Türk Ocakları Tarihçe| Türk Ocakları Kurucuları| Atatürk ve Türk Ocakları| Türk Ocakları Tüzüğü| Türk Ocaklarından Haberler
Copyright @ Eskişehir Türk Ocağı & Türk Ocakları Eskişehir Şubesi & Türk Ocakları Eskişehir Şubesi